X

10 bí quyết vàng cho phòng ngừa và điều trị đột quỵ

29 bầu chọn / điểm trung bình: 4

Đột quỵ hay còn gọi là tai biến mạch máu não là tình trạng tổn thương não cấp tính - chết tế bào não do giảm lượng lưu thông máu tới não dẫn đến thiếu ôxy và dinh dưỡng cho não. Đột quỵ đặc biệt nguy hiểm cho tính mạng, tuy nhiên lại là bệnh có thể phòng tránh được. Bỏ qua vấn đề về tuổi tác hoặc di truyền, những điều sau đây bạn có thể làm ngay từ hôm nay để bảo vệ mình và người thân.

Đột quỵ tai biến mạch máu não

Đột quỵ gây tử vong bằng cả bệnh AIDS, Lao và Sốt rét cộng lại

Theo Hội đột quỵ Việt Nam thì hàng năm có khoảng 200,000 ca đột quỵ và tăng thêm 2% mỗi năm tại Việt Nam. Tỷ lệ tử vong do đột quỵ gây ra nhiều hơn số người chết của 3 căn bệnh: AIDS, Lao và Sốt rét cộng lại. 90% số người sống sót gặp di chứng: liệt nửa người, khó vận động, giảm thị lực, méo miệng, không nói được... những di chứng này rất khó để phục hồi. Đột quỵ xảy ra ở mọi lứa tuổi, tuy nhiên tập trung nhiều hơn ở người cao tuổi với 75% ca đột quỵ xảy ra ở người trên 65 tuổi.

Đột quỵ là gì?

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), đột quỵ hay còn gọi là tai biến mạch máu não là tình trạng tổn thương não cấp tính. Đột quỵ xảy ra khi não bị cắt đứt nguồn cung cấp máu. Đây là trường hợp khẩn cấp vì không có oxy và chất dinh dưỡng từ máu, phần não thiếu máu bị ảnh hưởng và các tế bào não nhanh chóng bắt đầu chết. Đột quỵ xảy ra đột ngột, tồn tại quá 24 giờ hoặc gây tử vong trong vòng 24 giờ.

Đột quỵ có hai loại chủ yếu đáng chú ý nhất là đột quỵ do nghẽn mạch máu não(mảng xơ vữa bám vào thành mạch làm hẹp thành mạch, cục máu đông làm tắc nghẽn lưu thông máu - trường hợp này do dư thừa Cholesterol dẫn đến máu nhiễm mỡ) và đột quỵ do vỡ mạch máu não(hay còn gọi là xuất huyết não do động mạch bị vỡ hoặc đứt mạch máu - thường xảy ra với người cao huyết áp). Trong đó loại nghẽn mạch máu não xảy ra phổ biến hơn cả (chiếm 80% các ca đột quỵ) và phần lớn các tài liệu hướng dẫn về cách nhận dạng và điều trị cũng chủ yếu tập trung vào loại này (xem thêm chi tiết về hai loại đột quỵ). Ngoài ra cũng có những người bị đột quỵ thầm lặng tức là loại tai biến nhỏ với triệu chứng chỉ kéo dài không tới 24 giờ đồng hồ rồi tự biến mất, tuy nhiên không thể xem nhẹ loại đột quỵ này (xem thêm về mối nguy hiểm của đột quỵ thầm lặng).Nguyên nhân gây đột quỵ tai biến mạch máu não stroke

Đột quỵ xảy ra khi có cục máu đông, mảng bám xơ vữa làm tắc nghẽn mạch máu hoặc chảy máu não do vỡ mạch máu

Dấu hiệu nào cảnh báo một cơn đột quỵ và các xử lý?

Dân gian có câu "Méo cười, ngọng nói, xuôi tay/Mau gọi cấp cứu, đi ngay đừng chờ”. Đối với người bị đột quỵ thì thời gian là vàng cần phải có chẩn đoán chính xác để cấp cứu kịp thời. 

Biểu hiện của đột quỵ tai biến mạnh máu não

Các dấu hiệu cảnh báo cơn đột quỵ

"Mất thời gian là mất não, tế bào thần kinh sẽ bị chết dần sau khi khởi phát đột quỵ.Cứ một phút trôi qua sẽ có khoảng 2 triệu tế bào não chết đi. Vì thế bệnh nhân cần được điều trị càng sớm càng tốt" TS.BS. Nguyễn Bá Thắng - Trưởng đơn vị đột quỵ Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM.

Cần nhận biết sớm một cơn đột quỵ đó là cách tốt nhất để cứu được người bệnh. Hãy làm theo phương pháp FASTER (kiểm tra mặt, chân tay, khả năng giao tiếp, mắt của người bệnh) để cứu người đột quỵ (xem thêm về phương pháp chuẩn đoán đột quỵ FASTER). Trước khi có xe cấp cứu hoặc trong thời gian chờ đợi sự giúp đỡ, những việc sau nên làm và không nên làm đối với người bị đột quỵ

Những việc nên làm và không nên làm tai biến đột quỵNhững việc nên làm và không nên làm đối với người đột quỵ trong khi chờ cấp cứu

Có thể phát hiện và cảnh báo trước một cơn đột quỵ được không?

Câu trả lời là có, đó là đi khám sức khỏe thường xuyên. dựa trên kỹ thuật chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc chụp cắt lớp CT não.  Những kiểm tra chẩn đoán hình ảnh này có thể dễ dàng phân biệt đột quỵ gần đây và đột quỵ diễn ra trong quá khứ. Các cơn đột quỵ gần đây thường được đặc trưng bởi một số tính chất không được nhìn thấy ở các cơn đột quỵ trong quá khứ, chẳng hạn như sưng, viêm, cục máu đông và chảy máu. 

Ảnh chụp não người bị đột quỵ tai biến

Chụp CT hoặc Cộng hưởng từ để phát hiện sớm các tổn thương não có thể gây đột quỵ

10 bí quyết để phòng ngừa và điều trị đột quỵ

Mặc dù nguy hiểm, đột quỵ là bệnh hoàn toàn có thể phòng tránh. Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, một người muốn tránh bị đột quỵ, dù trẻ hay già, cũng nên bắt đầu một lối sống khỏe mạnh, đó là giảm ăn muối, giảm đồ béo, ngừng hút thuốc và tăng cường các hoạt động thể chất, việc ăn quá nhiều muối và đồ ăn nhanh là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tai biến mạch máu não. Để phòng và điều trị đột quỵ, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Trường Đại học Y Harvard đưa ra 10 điều cần lưu ý  sau:

1. Nhận biết sớm và chính xác biểu hiện của đột quỵ: Méo miệng, biểu hiện rõ khi bệnh nhân cười, nhe răng. Yếu liệt tay chân, có thể kiểm tra bằng cách yêu cầu bệnh nhân giơ hai tay, hai chân lên cao. Ngôn ngữ bất thường, giọng bị đơ đớ, có thể đề nghị bệnh nhân lặp lại cụm từ gì đó xem họ có hiểu và lặp lại được không.  Đưa ngay bệnh nhân đến bệnh viện có điều trị đột quỵ gần nhất. Cần phân biệt giữa đột quỵ với sốc nhiệt, kiệt sức hay choáng do tiền đình để có cách xử lý chính xác.

2. Không được chủ quan cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA). Trong nhiều trường hợp, người có triệu chứng đột quỵ chỉ bị "thoáng qua", khoảng một giờ sau đó giảm dần, nhưng không vì vậy mà nghĩ rằng mình đã khỏe. Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, cứ 10 bệnh nhân có cơn thiếu máu não "thoáng qua" thì sẽ có 1 người xuất hiện đột quỵ thật sự trong một tuần kế tiếp.

3. Xử lý nhanh và hành động chính xác: Giữ bệnh nhân nằm yên, tránh bị té ngã, sau đó cho bệnh nhân nằm đầu cao 30 độ. Nếu bệnh nhân lơ mơ, hôn mê: cần xem bệnh nhân thở bình thường, thở nhanh, thở chậm hay ngừng thở. Nếu ngừng thở thì cần hô hấp nhân tạo, vì cấp cứu hô hấp là việc đầu tiên phải làm để đảm bảo đủ oxy cho tim và não. Không được tự ý điều trị cho bệnh nhân dù chỉ là bấm huyệt, châm cứu, cạo gió, cắt lễ... vì những động tác này có thể làm chậm trễ việc điều trị, khiến bệnh ngày càng trầm trọng hơn. Không được cho bệnh nhân ăn uống để đề phòng nôn ói, trào ngược thức ăn vào đường thở sẽ rất nguy hiểm. Gọi ngay cấp cứu 115 hoặc đưa NGAY LẬP TỨC người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất.

4. "Thời gian vàng" để cấp cứu tính từ triệu chứng khởi phát cơn đột quỵ là sáu giờ. Xác định thời gian khởi bệnh đột quỵ. Thời gian tốt nhất là ba giờ sau khi xảy ra cơn đột quỵ. Với sự tiến bộ của y học, ngày nay người ta có thể dùng thuốc làm tan cục máu gây ra tắc mạch máu não. Tuy nhiên, nó chỉ được dùng cho những người bệnh đến viện sớm trong vòng 4, 5 giờ sau khi khởi phát bệnh. Từ 4 - 6 giờ chỉ còn có thể áp dụng thông mạch bằng dụng cụ rút huyết khối. Nếu muộn hơn, không còn thông mạch được nữa thì việc điều trị rất khó khăn, khả năng tiên lượng xấu rất cao. Đưa bệnh nhân đếnh bệnh viện sớm nhất có thể, gọi ngay xe cấp cứu 115. Tuyệt đối không chờ đợi cơn đột quỵ sẽ qua!

Điều trị đột quỵ tai biến mạch máu não

5. Kiểm soát và hạ huyết áp ở mức an toàn. Huyết áp cao là nguyên nhân số 1 của đột quỵ. Huyết áp từ 140/90 trở lên là có nguy cơ bị đột quỵ. Hãy luôn phải kiểm tra huyết áp và có biện pháp điều chỉnh ở ngưỡng an toàn nhỏ hơn 135/85.

Tự uống thuốc hạ huyết áp là tự hại mình. Không tự ý dùng thuốc hạ áp hay ngậm thuốc huyết áp dưới lưỡi. Ở thời điểm đột quỵ do tắc mạch máu thì cơ thể sẽ có cơ chế tự động tăng huyết áp để bằng mọi cách "khơi thông" dòng máu. Nếu uống thuốc hạ huyết áp vào thời điểm này sẽ đi ngược cơ chế tự nhiên của cơ thể , dẫn tụt huyết áp, các tĩnh mạch càng thiếu máu, làm tăng nguy cơ tử vong hơn.

Nếu bạn bị rung tâm nhĩ - rối loạn nhịp tim thì hãy gặp ngay bác sĩ để được tư vấn và điều trị, phòng tránh các cơn đột quỵ có thể xảy ra.

6. Hạn chế ăn quá mặn, chất béo bão hòa và nước ngọt. 3 yếu tố chính trong chế độ ăn này dẫn đến nguy cơ đột quỵ tăng. Thứ nhất, ăn nhiều muối sẽ khiến bạn phải uống nhiều nước, làm tăng huyết áp, khi tim và não phải chịu huyết áp cao quá lâu, nó sẽ dẫn đến nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Hội Tim mạch Hoa Kỳ trong cho biết có khoảng 2,3 triệu người trên thế giới bị chết trong năm 2010 vì các bệnh tim mạch do ăn quá nhiều muối. Thứ hai, chế độ ăn quá nhiều chất béo bão hòa sẽ tăng cholesterol trong máu - mỡ máu, làm nghẽn mạch máu não, từ đó dẫn đến đột quỵ và nhồi máu cơ tim. Thứ ba, nghiên cứu cho thấy uống nước ngọt là làm tăng thêm năng lượng cho cơ thể không cần thiết vì khi mọi người uống các nước ngọt đó, họ không biết là họ đang có thêm năng lượng cho cơ thể. Chế độ ăn có nước ngọt làm cho bạn ăn quá nhiều, làm tăng cân, dẫn đến béo phì, từ đó có thể bị đột quỵ. Nghiên cứu chỉ ra rằng người bị tiểu đường và béo phì có nguy cơ bị đột quỵ cao. Chế độ ăn nhiều rau được khuyến khích cho người có nguy cơ bị đột quỵ. Xem thêm chế độ ăn dành cho người đột quỵ.

7. Bỏ thuốc lá và hạn chế đồ uống có cồn.Hút thuốc lá có nguy cơ đột quỵ cao hơn 4 lần bình thường. Tốc độ của dòng máu qua mạch máu não thay đổi nhanh chóng ngay sau khi hút thuốc. Mạch máu não trở nên dễ tắc nghẽn hơn và dễ tạo cục máu đông hơn khi tiếp xúc với nhiều với hóa chất trong khói thuốc lá. Khói thuốc lá gây những thay đổi trong nhịp tim và chức năng tim, cuối cùng có thể dẫn đến đột quỵ. Cần kiểm soát lượng bia rượu nếu như bạn bắt buộc phải uống. Uống quá nhiều không tốt, tuy nhiên uống 1 cốc bia mỗi ngày có thể giảm nguy cơ đột quỵ - nghiên cứu của Đại học Y Harvard cho hay.

8. Luyện tập thể chất thường xuyên để giảm cângiảm huyết áp qua đó có thể giảm nguy cơ bị đột quỵ. Nên thường xuyên luyện tập ít nhất 6 ngày trong tuần, mỗi lần khoảng 30 phút. Có thể lựa chọn đi/chạy bộ hoặc tập các động tác thể dục nhẹ nhàng, tập trong câu lạc bộ... Chú ý không được vận động quá sức, lựa chọn phương thức luyện tập phù hợp với sức khỏe của mình. Xem thêm luyện tập phục hồi chức năng sau đột quỵ.

9. Uống nước đầy đủ để phòng đột quỵ. Kết quả một số công trình nghiên cứu cho thấy trước khi đi ngủ, uống một cốc nước có thể giúp phòng ngừa chứng tai biến mạch máu não. Trong thực tế, những trường hợp tai biến mạch máu não thường xảy ra vào sáng sớm. Sau một đêm dài cơ thể không được cung cấp nước, máu trở nên đặc hơn, và đây là một trong những nguyên nhân dễ dẫn đến tai biến mạch máu não. Vì vậy, mỗi chúng ta, nhất là những người lớn tuổi, buổi tối trước khi đi ngủ nên uống khoảng 200 ml nước (chừng một cốc).

10. Nguyên tắc phòng hơn chữa.Thực hiện lối sống khỏe mạnh và tăng cường hoạt động thể chất kết hợp với sử dụng các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên để phòng ngừa các nguy cơ về tai biến. Theo Lương y Vũ Xuân Điều - Giám đốc Trung tâm Ứng dụng và Phát triển Y Dược học cổ truyền Tây Bắc, thuốc đông y thường có cơ chế dự phòng rất tốt cho tai biến vì nó đảo thải mỡ máu, làm sạch lòng mạch nhằm tránh máu đông gây tắc nghẽn mạch máu, và làm bền vững thành mạch để tránh vỡ mạch máu; đồng thời thuốc đông y còn hỗ trợ bồi bổ và phục hồi sức khỏe sau đột quỵ. Xem thêm phòng ngừa và điều trị đột quỵ bằng thuốc đông y tại đây.

>>Bác sĩ khuyên rằng, nếu bạn thấy thông tin này hữu ích hãy chia sẻ cho 10 người biết thì chúng ta cứu được ít nhất 1 người<<

Đăng ký tư vấn miễn phí

Tư vấn
0964.077.995